LET OP; Dit bericht kan als schokkend worden ervaren of een trigger bevatten. Heb jij na het lezen van dit artikel vragen of gedachten, of ken je iemand die hier mee rondloopt? Neem dan contact op met een huisarts of crisisdienst. 113 Online is bereikbaar via chat of telefoon.
Ik vertel hier over een conditie waar ik al een decennium mee worstel; soms gaat dat goed, soms gaat dat mis, maar vaak is het lastig. Cyclothymie, het is een “lichte” variant van een bipolaire stoornis. Vaak als mensen horen dat het hier om een lichte vorm gaat, denken ze dat het makkelijk te verdragen is. Laat mij je hier uitleggen waarom deze classificatie misleidend is, waar ik tegenaan loop en hoe dat mij beïnvloed.
Als muzikant heb ik natuurlijk de keuze gemaakt voor een metafoor voor de titel van dit blog. Het voelt namelijk vaak alsof je een klein orkest probeert te leiden waarin de muzikanten soms hun eigen gang gaan. De muziek is dan lastig om in harmonie te krijgen, als de drumsectie dan de weg kwijt is dan kun je beter stoppen met luisteren.
De diagnose, een naam voor de muziek
Toen ik acht jaar geleden een diagnose kreeg voelde dat heel verwarrend, maar het gaf ook een handvat om verder te gaan. De psychiater zei nog “het is niet zo ernstig als een bipolaire stoornis type I of II”. Wat toen niet duidelijk was, is dat niet zo ernstig niet hetzelfde is als makkelijk. Juist omdat het om een lichtere vorm gaat, denk je zelf snel dat het allemaal wel meevalt. Had ik dat even verkeerd zeg.
Deze stoornis zit in een grijs gebied, ernstig genoeg om je leven te ontwrichten, en te subtiel om door je omgeving serieus genomen te worden. We noemen dit vaak ook wel hoog functionerend.
Na de diagnose komt dan de vraag, wat nu? Met therapie en coaching sessies ontwikkel je wat handvaten, en patronen signaleren. Je stelt een signaleringsplan op voor problemen, en probeert zo goed mogelijk hier mee om te gaan. Bij ernstige zaken kan er naar medicatie worden gekeken. Maar heel eerlijk, deze optie was niks voor mij.
Hoe leg je iemand uit hoe het voelt
Ik besloot om bijna iedereen in mijn omgeving op de hoogte te stellen. De reacties waren, zoals in het vorige stuk omschreven, divers. Van begripvol tot het valt wel mee dus.
De mooiste omschrijving die ik in een lotgenoten groep vond sluit aan bij het muzikale thema; “Het is als proberen uit te leggen waarom je soms een vrolijk liedje zingt, en uren later alleen nog maar fluistert, zonder dat er een duidelijke aanleiding voor is”.
Dit slaat de spijker op de kop.
De opgewekte periode, een hypomanie
Tijdens opgewekte periodes barst ik van energie. Het lijkt dan alsof alle muzikanten dan op één lijn zitten en allemaal enthiousiast beginnen te spelen. Het klinkt dan even prachtig, maar in de praktijk levert het problemen op. Het is een beetje als een radio die, hoewel er alleen maar vrolijke muziek is, continu van zender blijft wisselen.
- Ik begin aan vijf verschillende liedjes tegelijk, maar géén komt er af
- Schuur ik een tafel midden in de nacht
- Koop ik spullen die ik niet nodig heb
- Gaan de gedachten van piano’s via kippen naar patat met aubergine
En ik ben helemaal niet eens zo dol op aubergine.
De depressieve periode, wanneer de muziek stil valt
De rustige, gedempte periodes van cyclothymie zijn langdurig. Daarbij spelen vaak de volgende problemen op.
- Functioneren op automatische piloot, terwijl de vrolijkheid wegvloeid
- Een constante vermoeidheid
- Een gevoel, dankzij de diagnose, dat je niet depressief genoeg bent om hulp te vragen
- De opmerking “maar vorige week was je nog zo vrolijk” die continu uit je omgeving komt
Overspannen, het orkest stort in
Alsof het dirigeren van een wisselvallig orkest nog niet ingewikkeld genoeg is, word ik opeens overvallen door overspannendheid. Het meest verwarrende is dat de symptomen op elkaar lijken, dus het duurde even voordat ik dit wou accepteren. Naast de eerder omschreven symptomen komt vooral emotionele instabiliteit om de hoek kijken. Nog nooit eerder verdween het gevoel dat het wel goed komt.
In mijn geval is er een duidelijk moment waarop het gevoel van overspannendheid ontstond. Dankzij de spanning van mijn stoornis, heb ik zes maanden geleden een keuze gemaakt hoe ik mijn leven in wil richten, en welke voorwaarden voor de kwaliteit daarvan. Vanaf dit moment is het langzaam achteruit gegaan.
Leven met beide problemen is een lastige balanceeract. De behandeling is lastiger, en is een zoektocht die pas net is gestart.
Fin.
Soms sta ik ’s nachts buiten in de kou om letterlijk maar iets frisser te voelen, terwijl in mijn hoofd de muziek tussen fluisteren en schreeuwen blijft schommelen. Het zijn die momenten die vervelend zijn als een dirigent met een orkest dat niemand anders kan horen.
Zeven jaar lang heb ik elke stemming, elk energieniveau nauwkeurig bijgehouden, zoekend naar een patroon. Een ritme, een melodie, iets tastbaars om aan vast te houden.
Op momenten vraag ik mij af of ik ooit weer de volledige versie van mezelf zal terugvinden. En toch… ergens diep vanbinnen blijft een klein, koppig deuntje spelen. Een melodie die zegt dat het ooit anders zal zijn. Ik blijf glimlachen, ook al voelt mijn hoofd soms leeg. Ik blijf zoeken naar die verloren stukjes van mijzelf, wetende dat sommige voor alijd weg zijn. Maar misschien is dat juist wat het betekent om te leven met cyclothymie; leren dirigeren met wat je hebt, niet met wat er had kunnen zijn.